1,5 TONNA OLTIN «ЎҒRISI»NING IŠI ҚAJTA KЎRIB ČIҚILADIMI?

319

Ўzbekiston Respublikasi Olij Sudida ўnlab, juzlab žinoij išlar қajta kўrib čiқilaëtgani jaқin ўtmišda jўl қўjilgan khatolar tufajli noҳaқ ajblanganlarni jana adolat қaror topišiga išontira bošladi. Samarқandlik Bakhtiër Ibragimov ҳam ana šundaj noҳaқlikka učragan jurtdošlarimizning biri. Biz ikkinči marta ušbu fuқaroning ўj-kečinmalarini қoғozga tuširjapmiz. Čunki…

Maʺlumki, jurtbošimizning Boš Қomusimiz қabul қilinganligining 26 jilligiga baғišlangan tantanali marosimdagi maʺruzasida 2018 jilda 1 ming 881 ta žinojat iši etarli dalillar bўlmagani učun tugatilgani, sudlar tomonidan 590 nafar šakhs oқlangani tilga olindi. 2016 jilda bu raқam 28 ta, 2017 jilda èsa 263 tani taškil ètgan.

Ajni pajtda Bakhtiër Ibragimov soҳadagi ўzgarišlarni kўrib, ўziga қўjilgan ajblovlarni adolat nuқtai nazaridan қajta kўrib čiқilišiga umid қilmoқda.

Žinojat išlari bўjiča Samarқand tuman sudining 2014 jil, 18 ijuldagi ҳukmi bilan 9 jilu 6 oj muddatga žavobgarlikka tortilgan B.Ibragimov Boš prokuratura protestiga asosan tўrt jilu ўn bir oj deganda қamoқdan ozod қilingan.

– Ўša pajtda na tergovči va na sud'ja taқdim ètilgan ҳužžatlar, guvoҳlar ҳamda keltirilgan dalillarni inobatga olmadilar, – dejdi B.Ibragimov. – Tўғri, unda davr, sud-ҳuқuқ idoralarining maқsad va vazifalari butunlaj bošқa èdi. Šuning učun ҳam bugunga kelib, oilam, farzandlarim va maҳalla-kўj oldida ўz nomimni oқlaš učun Olij cudga adolatni tiklaš juzasidan murožaat қilišga қaror қildim.

Taқdim ètilgan ҳužžatlarni ўrganiš žaraënida B.Ibragimovga nisbatan 140 nafar kollež bitiruvčisini išga қabul қilib, davlatga 238 million sўm miқdorida zarar etkazganlik, èng muҳimi, 1,5 tonna miқdoridagi sof oltinni ўzlaštirganlik ҳamda ҳužžatlarni sokhtalaštiriš kabi ajblar қўjilgani maʺlum bўldi.

Ajblov khulosalari, turli ins­tancijalarga jўllangan khatlar, sud ҳukmi, advokatlar khulosalari bilan қajta-қajta tanišib, čindan ҳam dastlabki tergov žaraënida kўplab dalillarga èʺtibor қaratilmaganini kўriš mumkin. KHususan, «Zarmitan» koniga kollež bitiruvčilarini išga қabul қiliš B.Ibragimovning èmas, Žanubij Kon Bošқarmasi vakolati bilan amalga oširilganini tergovčilar èʺtiborga ҳam olmadilar.

Vaҳolanki, «Zarmitan» koni ўša pajtda ҳam, bugungi kunda ҳam aloҳida juridik šakhs bўlmagani učun fuқarolarni mustaқil ravišda išga қabul қila olmasdi.

Šuning učun ҳam juridik šakhs bўlmagan, bankda na ҳisob raқami va na muҳri, èng asosijsi, išga қabul қiliš tўғrisida Bujruқ čiқariš ҳuқuқiga èga bўlmagan taškilot raҳbariga bundaj ajb қўjilišining ўzi mantiққa zid èdi.

Ikkinči ajblov èsa Gollivud kinolarida aks ètadigan šov-šuvli voқealarni èsga soladi, kholos. JAʺni B.Ibragimovga bir guruҳ šakhslar bilan til biriktirib, oz èmas, kўp èmas 1,5 tonna sof oltinni ўzlaštirganlik ajbi қўjiladi.

Maʺlumki, «Zarmitan» koni Navoij toғ-kon metallurgija kombinatiga қarašli bўlib, uning faolijati қimmatli metallar қazišga қaratilgani učun ҳam aloҳida қўriқlanadigan obʺektlar sirasiga kiradi.

Èndi bir tasavvur қilib kўring: ana šundaj obʺektdan šunča oltinni olib čiқib ketiš mumkinmidi? Mumkin bўlsa, nega makhsus khizmatlar uzoқ vaқt davomida «asr žinojati»ni foš ètmadilar? Bu ajb­lov čindan ҳam tўқilgan èrtak èdi. Ammo ana šu «èrtak»ka Samarқand tumani sudi raisi žanobi Akrom Ўtaev išondi. Garči, žami 146 mlrd. 302 mln. sўmlik 1.539. 562, 072 gramm oltinni rastrata jўli bilan talon-torož қilganlik tўғrisidagi ajb Samarқand tuman sudida ўz tasdiғini topmagan bўlsa-da, sud'ja «қaror қatʺij, šikojatga ўrin jўқ» қabilida iš tutdi.

JAna bir masala. «Zarmitan» konida oltin sof ҳolda èmas, balki ruda kўrinišida қazib oliniši va zavodda қajta išlanib, maʺdan tarkibidan ažratilišini taʺkidlaš žoiz. Mutakhassislarning қajd ètišlariča, bu žuda murakkab žaraën bўlib, uni oddij til bilan tušuntiriš anča muškul. Soddaroқ ajtganda, 1,5 tonna oltin oliš učun kamida 50 ming tonna rudani қaergadir tašib ketiš, makhsus tekhnikalar ërdamida қajta išlaš lozim bўladi. Bu èng kamida 50 ta èšelon, deganidir. Šu ўrinda 17 oj mobajnida kon ҳududidan ruda ortilgan šunča èšelon ғojib bўladi-ju, қўriқlaš khizmati khodimlari bunga tomošabin bўlib turaverišganmi, degan savol tuғilmajdimi? Bu savollarga na tergov, va na sud žaraënida žavob қajtarildi.

Ҳužžatlarni sokhtalaštiriš ҳaқidagi ajblov khususida ҳam anča-munča èʺtirozlar bildiriš mumkin. Masalan, ušbu kon khodimlari doimo Navoij kon-metallurgija kombinati va Žanubij kon bošқarmasi masʺul khodimlari nazoratida bўlganini, ular tomonidan khizmat sokhtakorligi u ëқda tursin, ҳatto tasodifij khatoliklarga ҳam jўl қўjiš imkoni bўlmaganini ҳeč kim èšitišni khoҳlamadi.

Šu maʺnoda ҳam Bakhtiër Ibragimov iši ajni pajtda Olij Sud tomonidan oқlanaëtgan ўnlab, ҳatto juzlab fuқarolar išiga umumij žiҳatlari bilan ўkhšaš èkani, jaʺni ularning aksarijatida gunoҳkorlar oldindan tanlanganini išonč bilan ajtiš mumkin. Ular Žinojat Kodeksining қajsi moddasi bilan žinojatčiga ajlantirilišiga ҳam oldindan kelišilgan, desak khato bўlmajdi. Agar ajblanaëtgan šakhs kўrsatilgan jўldan jursa, guvoҳga, adolat istab қolsa, žinojatčiga ajlangan. Bakhtiër Ibragimov ҳam қajsarlik қilib, kimlarnidir ëmonotliққa čiқariš učun ëlғon kўrsatmalar berišdan boš tortdi…

Bir sўz bilan ajtganda, 6523-sonli žinojat išiga oid ҳužžatlarda žavobsiz savollar kўp.

Taҳririjatga taқdim ètilgan ҳužžatlarda ўnlab insonlarning kўrsatmalari, iltimos va èʺtirozlari ўrin olgan. Ammo bitta maktubda ëzilgan ušbu fikrlarni èʺtiborsiz қoldira olmadik.

«… Ўғlimizning 30 jillik meҳnati, misқollab tўplagan obrўsi bir kunda jўқ bўldi. U ҳatto ўziga šakhsij avtomašina olišni, dabdabali imorat solišni ҳam ўjlamadi, khalқ va davlat manfaatini ҳamiša ustun қўjgan èdi. Suddan kejin oilasi jašab turgan oddijgina uji ҳam musodara қilinib, khotini, 3 nafar farzandi va 6 nabirasi kўčada қoldi»

Bu 1,5 tonna sof oltinni ўzlaš­tirganlikda ajlangan fuқa­roning otasi – Ismat Ibragimov tomonidan ëzilgan khatdan parča èdi. Ajni pajtda B.Ibragimovni bilgan, u bilan birga išlagan ҳamkasblari va, albatta ўzi kabi noҳaқ ajblangan insonlar ҳam nomlari oқlanišiga umid қilib jašamoқdalar.

KHўš, ana šu umidlar, išončlar oқlanadimi? Jўl қўjilgan khatolar, adolatsizliklar učun kimdir beajb ajbdorlardan uzr sўrajdimi?

Umid ARSLONBEKOV,

«Iқtisodij Gazeta» makhsus mukhbiri